چهارشنبه 30 بهمن 1342 / 5 شوال 1383 / 19 فوریه 1964
4 بازدید
اعلامیه‌ای با عنوان نهضت مبارزین اسلامی
اعلامیه‌ای با عنوان نهضت مبارزین اسلامی در یک صفحه پلی‌کپی شده و با شمارة 2، بدون تاریخ منتشر شد. در این اعلامیه ترجمة مقاله 12 دسامبر روزنامه لوموند تحت عنوان «اقدامات جبهه ملی به مبارزات علمای آزادیخواه پیوند می‌یابد» درج شده است. در این مقاله تحولات اخیر گرایش‌های فکری روحانیت و تمایل آنها، مخصوصاً جناح روشنفکر آزادیخواه، به طرف مبارزات ملی و دمکراسی شرح داده و گفته شده است نهضت آزادی ایران نقش حساسی در پیوند آنها با جبهه ملی داشته است و در ایران به اقدامات شاه اعتراضات بسیاری وجود دارد.[1]
هیئت اجرایی جبهه ملی
هیئت اجرایی جدید جبهه ملی بعد از شش اختلاف در میان اعضای آن جبهه و رکود فعالیت آنان انتخاب شدند. منتخبین عبارتند از: جهانگیر صالح، کریم سنجابی، حسیبی و امیر اعلایی.[2]
وضعیت زندانیان سیاسی از زبان بازرگان
مهندس مهدی بازرگان در یادداشتهای امروز خود خلاصه جریان دادگاه و نیز اظهارات وکلای مدافع و دفاعیات یارانش را شرح داده است. وی همچنین دربارة وقایع داخلی زندان، برنامه زندانیان سیاسی که دسته‌جمعی زندگی می‌کنند، مطالبی بیان کرده است. بازرگان در شرح اوضاع زندان نوشته است: «در محیط بسته و محدود زندان، بی‌خبر و بی‌اثر نسبت به خارج هستیم. واردات و صادرات وجودی و مشاهدات وجودی و مسموعات آنقدر کم است که می‌توان آنها را ثبت و یادداشت کرد. خصوصاً که دادگاه تجدیدنظر هم در پیش و هزاران پیشامد و حوادث در انتظار است، بنابراین به امید خدا، روز به روز خاطرات وقایع زندان و اطلاعات و نظریاتم را در این صفحات می‌نویسم، شاید روزی به کار آید: یک سال و 27 روز است که در بازداشت می‌باشم. در زندان شماره 4 قصر (که مجدداً از قزل‌قلعه به اینجا منتقل شده‌ایم) هم زندانیان دیگر هیجده نفر سیاسی ملی (هشت نفر نهضتی، یک نفر بقایی، دو نفر جبهه غیرحزبی و بقیه 15 خردادی) و در حدود بیست نفر زندانیان عادی [به جرم ارتکاب] قتل و اختلاس و قاچاق و هروئینی هستند. ما نوزده نفر با پنج شش نفر دیگر در سه اتفاق بزرگ شمالی هستیم و سایرین در سه اتاق کوچک و دالان [هستند]. رئیس زندان آقای سروان غفاری است. برنامه و تشکیلاتی داریم و دسته‌جمعی زندگی می‌کنیم. هر روز به نوبت، دو نفر مسئول غذا و نظافت‌اند. یک [نفر] مسئول کل انتظامات [است]. آقای علی بابایی، شهردار و مراقب حیاط آقای مسعودی [است]. هفته‌ای یک بار جلسه عمومی، سه بار تفسیر، یک بار جلسة بحث اجتماعی، یک یا دو بار هم جلسة اطلاعات عمومی [داریم]. مخارج به وسیله صندوق عمومی با پرداخت آزاد و مخفی تأمین می‌شود. عصرها ورزش دسته‌جمعی و ظهر و شب نماز جماعت داریم. برای پرونده‌خوانی و ملاقات با وکلای مدافع و خانواده‌ها، طبق قرار قبلی، هفته‌ای دو روز ما را به محل دادگاه تجدیدنظر به عشرت‌آباد می‌برند. برای تعیین مدت پرونده‌خوانی، وکلای مدافع عقیده نداشتند اقدام و تعیین مهلت شود، ولی برای مشورت‌های عمومی و تصمیم‌های مربوط به مدافعات و جریان دادگاه، قبول کردند سه نفر از میان خودشان به عنوان نماینده تعیین کنند».[3]
سخنان مدیرکل نخست‌وزیری
ناصر خدایار مدیرکل نخست‌وزیری، بیان کرده موضوع تغییر دولت اسدالله علم منتفی شده است و فعلاً تا فروردین سال آینده دولت ایشان کماکان سرکار باقی خواهد بود. اگرچه علم حاضر به ادامه کار نیست و تمایل دارد کنار برود تا تعیین جانشین ایشان دولت به کار خود ادامه خواهد داد. خدایار همچنین افزوده است موضوع نخست‌وزیر شدن حسنعلی منصور و روی کار آمدن کابینه‌ای از اعضای حزب ایران نوین منتفی شده و شاه به منصور ابلاغ کرده از حضور در مصاحبه‌های مطبوعاتی و ایجاد سر و صدا خودداری نماید؛ زیرا صرف‌نظر از مخالفت‌های خارج و نامعلوم بودن محیط سیاسی ایران [شاه] اصولاً حاضر نشده‌اند منصور را به نخست‌وزیری برگزینند. لذا نخست‌وزیری منصور و حزب او فعلاً منتفی است و دولت آینده را شخص دیگری تشکیل خواهد داد.[4]
شایعه دربارة نخست‌وزیر آینده
در چند روز اخیر در بعضی از محافل تهران شایعه شده است که احتمالاً یکی از این افراد، نامزد احراز سمت نخست‌وزیری است: خسرو هدایت، قدس نخعی، عباس آرام و سپهبد اسماعیل ریاحی. گفته می‌شود شاه در موقع عزیمت به اروپا به سپهبد ریاحی وزیر کشاورزی گفته است عضویت حزب ایران نوین را بپذیرد.[5]
جلسه هیئت دولت
بعدازظهر امروز جلسه هیئت دولت به ریاست اسدالله علم نخست‌وزیر، در کاخ نخست‌وزیری تشکیل شد. در آغاز جلسه وزیر کشاورزی گزارشی از مسافرت خود به شمال تقدیم کرد و برنامه‌های وزارت کشاورزی را در مورد وضع مرکبات شمال، که در زمستان آسیب دیده است به اطلاع هیئت دولت رساند. سپس برنامه بیستمین کنفرانس اقتصادی آسیا و خاور دور که در اسفند در تهران تشکیل خواهد شد مطرح گردید و مورد بررسی قرار گرفت. پس از آن بودجه وزارت دارایی بررسی شد. با توجه به اینکه در سال 1343 درآمد نفت بسیار افزایش خواهد داشت. وزارت دارایی تعیین میزان آن را به عهده خود دولت گذاشته است تا براساس پیش‌بینی خود و با اطلاع از تولید اضافه، درآمد نفت را در بودجة کشور لحاظ کند. ظاهراً به نظر می‌رسد که بودجه در سال 1343 هم کسری خواهد داشت.[6]
جلسه علنی مجلس سنا
جلسه علنی مجلس سنا به ریاست مهندس جعفر شریف امامی تشکیل شد و چند لایحه به تصویب رسید. از جمله قانون اصلاح تعرفه گمرکی تصویب و به مجلس شورای ملی ارسال شد. سپس لایحه اتمام کارخانه گاز استیلن بندر شاهپور و لایحه حمایت از صنایع داخلی کشور و لایحة تمدید مقررات حکومت نظامی در تهران و حومه و لایحه اعلام حکومت نظامی در شیراز و حومه، پس از تصویب به مجلس شورای ملی فرستاده شد. پس از آن لایحه اخراج افسران و نیروهای فراری ارتش مطرح شد و پس از استماع تذکرات سناتورها برای شور دوم به کمیسیون مربوط ارجاع شد.[7]
تصویب لایحة حمایت از صنایع داخلی
در جلسه امروز مجلس شورای ملی لایحة حمایت از صنایع داخلی کشور مطرح شد و دکتر صادق رضازاده شفق دربارة این لایحه گفت: «همه اهل عالم متفق‌اند که مسئله اقتصادیات اساس و پایه هر نوع اصلاحات ممکن است. گفتن اینکه فرهنگ باید توسعه یابد و در مملکت راه ساخته شود آسان است ولی تهیه پول برای انجام دادن این کارها مشکل است. اولین و آخرین مشکل در اینجا و در تمام عالم تهیه پول و اعتبارات است؛ برای اینکه ما بتوانیم حدود امکان کالاهای مورد نیاز خود را خودمان تهیه کنیم و از کالاهای خارجی بی‌نیاز شویم و یک سیاست عاقلانه و متین اقتصادی مبنی بر پیش‌بینی‌های فنی و علمی را به کار بریم». سپس سرلشکر میر جلالی مخبر کمیسیون اقتصاد، در پاسخ به سؤال دکتر صادق رضازاده شفق گفت: صنایع ما دوره آغازین خود را طی می‌کند و ما احتیاج به زمان و فرصت داریم تا به‌تدریج اقتصاد مملکت خود را از لحاظ صنایع داخلی بهبود بخشیم. ما باید دست دولت را در مورد یک سیاست اقتصادی صحیح و سالم باز بگذاریم و مردم را نیز وادار سازیم از اجناس داخلی استفاده کنند». پس از وی دکتر ضیائی معاون وزارت اقتصاد، گفت: «سیاست اقتصادی دولت یک سیاست روشن و صریح است. ورود انواع و اقسام قماش‌های نخی ـ که در مملکت تولید می‌شود و تولید داخلی کفاف احتیاجات مردم را می‌دهد ـ غیرمجاز شده است. در مورد صادرات نیز در مدت پنج سال میزان صادرات غیرنفتی ایران تا دو برابر افزایش یافته است و در این باره موفقیت‌های شایانی به دست آورده‌ایم». پس از پایان سخنان معاون وزارت اقتصاد لایحة حمایت از صنایع داخلی به تصویب رسید.[8]
ورود کارشناسان شوروی به ایران
صدوچهل نفر از کارشناسان شوروی برای بررسی طرح ساخت سد ارس و ساخت سیلو با قطار وارد تهران شدند. کارشناسان و مهندسان روسی قبل از عزیمت به محل ساخت سد چند روزی در تهران با کارشناسان ایرانی مذاکره خواهند کرد. سد رود ارس را کارشناسان و مهندسان روسیه و ایران با سهم مساوی خواهند ساخت. این سد در چهارچوب قراردادهای فنی بین دو کشور ساخته خواهد شد.[9]
شروع احداث خط لوله نفت تهران ـ تبریز
عملیات ساخت و احداث خط لوله نفت بین تهران ـ تبریز آغاز شد.[10]
پی‌نوشت‌ها:
[1]ـ بازرگان، مهدی، یادداشتهای روزانه، تهران، قلم، 1376، ص 250.
[2]ـ همان.
[3]ـ بازرگان، مهدی، شصت سال خدمت و مقاومت، به کوشش محمد نوید بازرگان، تهران، رسا، 1375، ص 22 و 23.
[4]ـ حزب ایران نوین به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 325.
[5]ـ همان، ص 326.
[6]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11322، 1/12/1342، ص 20.
[7]ـ روزنامه پست، ش 3120، 30/11/1342، ص 1 و 7.
[8]ـ گاهنامه پنجاه سال شاهنشاهی پهلوی، ج 2، تهران، نشریه کتابخانه پهلوی، بی‌تا، ص 1723.
[9]ـ روزنامه مهر ایران، ش 2033، 1/12/1342، ص 3 و 4.
[10]ـ روزنامه فرمان (ویژه دهمین سال انقلاب سفید)، بهمن 1351، ص 8 و 5.
